(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

Mahabharata - Drona Parva


॥ श्रीः ॥
7.181. अध्यायः 181
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
घटोत्कचनिधनात्सर्वेषु शोचत्सु हर्षादात्मानं परिष्वजमानं कृष्णं प्रत्यर्जुनेन हर्षङेतुप्रश्नः॥ 1 ॥ कृष्णेन तदभिधानपूर्वकं कर्णप्रभावप्रशंसनम्॥ 2 ॥


Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

`धृतराष्ट्र उवाच। 7-181-0x(4742)(53361)
तस्मिन्हते महामाये महातेजसि राक्षसे।
अमर्षिताः पाण्डवेयाः किमकुर्वन्महारणे॥ 7-181-1(53362)
मर्दिताश्च भृशं युद्धे किमकुर्वन्त सञ्जय॥ 7-181-2(53363)
ये च तेऽभ्यद्रवन्द्रोणं व्यूढानीकं प्रहारिणः।
सृञ्जयाः सह पाञ्चालैस्तेऽरुर्वन्किं महारणे॥ 7-181-3(53364)
सौमदत्तिवधाद्द्रोणमायत्तं सैन्धवस्य च।
अमर्षाज्जीवितं त्यक्त्वा गाहमानं वरूथिनीम्॥ 7-181-4(53365)
जृम्भमाणमिव व्याघ्रं व्यात्ताननमिवान्तकम्।
कथं प्रत्युद्ययुर्द्रोणमजय्यं कुरुसृञ्जयाः॥ 7-181-5(53366)
आचार्यं ये च रक्षन्ति दुर्योधनपुरोगमाः।
द्रौणिकर्णकृपास्तात ते ह्यकुर्वन्किमाहवे॥ 7-181-6(53367)
भारद्वाजं जिघांसन्तौ सव्यसाचिवृकोदरौ।
आर्च्छतां मामकान्युद्धे कथं सञ्जय शंस मे॥ 7-181-7(53368)
सिन्धुराजवधेनेमे घटोत्कचवधेन ते।
अमर्षिताश्च सङ्क्रुद्धा रणं चक्रुः कथं युधि'॥ 7-181-8(53369)
सञ्जय उवाच। 7-181-9x(4743)
हैडिम्बिं निहतं दृष्ट्वा विशीर्णमिव पर्वतम्।
बभूवुः पाण्डवाः सर्वे शोकबाष्पाकुलेक्षणाः॥ 7-181-9(53370)
वासुदेवस्तु हर्षेण महताऽभिपरिप्लुतः।
ननाद सिंहवन्नादं व्यथयन्निव भारत॥ 7-181-10(53371)
हतं घटोत्कचं ज्ञात्वा वासुदेवः प्रतापवान्।
विनद्य च महानादं पर्यष्वजत फल्गुनम्॥ 7-181-11(53372)
स विनद्य महानादमभीशून्सन्नियम्य च।
ननर्त हर्षसंवीतो वातोद्धूत इव द्रुमः॥ 7-181-12(53373)
ततः परिष्वज्य पुनः पार्थमास्फोट्य चासकृत्।
रथोपस्थगतो धीमान्प्राणदत्पुनरच्युतः॥ 7-181-13(53374)
प्रहृष्टमनसं ज्ञात्वा वासुदेवं महाबलः।
अर्जुनोऽथाब्रवीद्राजन्नातिहृष्टमना इव॥ 7-181-14(53375)
अतिहर्षोऽयमस्थाने तवाद्य मधुसूदन।
शोकस्थाने तु सम्प्राप्ते हैडिम्बस्य वधेन तु॥ 7-181-15(53376)
विमुखानीह सैन्यानि हतं दृष्ट्वा घटोत्कचम्।
वयं च भृशमुद्विग्ना हेडिम्बेस्तु निपातनात्॥ 7-181-16(53377)
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति जनार्दन।
तदद्य शंस मे पृष्टः सत्यं सत्यवतां वर॥ 7-181-17(53378)
यद्येतन्न रहस्यं ते वक्तुमर्हस्यरिन्दम।
धैर्यस्य विकृतिं ब्रूहि त्वमद्य मधुसूदन॥ 7-181-18(53379)
समुद्रस्येव संशोषं मेरोरिव विसर्पणम्।
तथैतदद्य मन्येऽहं तव कर्म जनार्दन॥ 7-181-19(53380)
वासुदेव उवाच। 7-181-20x(4744)
अतिहर्षमिमं प्राप्तं शृणु मे त्वं धनञ्जय।
अतीव मनसः सद्यः प्रसादकरमुत्तमम्॥ 7-181-20(53381)
शक्तिं घटोत्कचेनेमां व्यंसयित्वा महाद्युते।
कर्णं निहतमेवाजौ विद्धि सद्यो धनञ्जय॥ 7-181-21(53382)
शक्तिहस्तं पुनः कर्णं को लोकेऽस्ति पुमानिह।
य एनमभितस्तिष्ठेत्कार्तिकेयमिवाहवे॥ 7-181-22(53383)
दिष्ट्याऽपनीतकवचो दिष्ट्याऽपहृतकुण्डलः।
दिष्ट्या सा व्यंसिता शक्तिरमोघाऽस्य घटोत्कचे॥ 7-181-23(53384)
यदि हि स्यात्सकवचस्तथैव स्यात्सकुण्डलः।
सामरानपि लोकांस्त्रीनेकः कर्णो जयेद्रणे॥ 7-181-24(53385)
वासवो वा कुबेरो वा वरुणो वा जलेश्वरः।
यमो वा नोत्सहेत्कर्णं रणे प्रतिसमासितुम्॥ 7-181-25(53386)
गाण्डीवमुद्यम्य भवांश्चक्रं चाहं सुदर्शनम्।
न शक्तौ स्वो रणे जेतुं तथायुक्तं नरर्षभम्॥ 7-181-26(53387)
त्वद्धितार्थं तु शक्रेण मायापहृतकुण्डलः।
विहीनकवचश्चायं कृतः परपुरञ्जयः॥ 7-181-27(53388)
उत्कृत्य कवचं यस्मात्कुण्डले विमले च ते।
प्रादाच्छक्राय वै कर्णस्तस्माद्वैकर्तनः स्मृतः॥ 7-181-28(53389)
आशिविष इव क्रुद्वः स्तम्भितो मन्त्रतेजसा।
तथाऽद्य भाति कर्णो मे शान्तज्वाल इवानलः॥ 7-181-29(53390)
यदाप्रभृति कर्णाय शक्तिर्दत्ता महात्मना।
वासवेन महाबाहो क्षिप्ता याऽसौ घटत्कचे॥ 7-181-30(53391)
कुण्डलाभ्यां निमायाथ दिव्येन कवचेन च।
तां प्राप्यामन्यत वृषा सततं त्वां हतं रणे॥ 7-181-31(53392)
एवं गतोऽपि शक्योऽयं हतुं नान्येन केनचित्।
ऋते त्वां पुरुषव्याघ्र शपे सत्येन चानघ॥ 7-181-32(53393)
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च सपस्वी नियतव्रतः।
रिपुष्वपि दयावांश्च तस्मात्कर्णो वृषा स्मृतः॥ 7-181-33(53394)
युद्धशौण्डो महाबाहुर्नित्योद्यतशरासनः।
केसरीव वने नर्दन्मत्तमातङ्गयूथपान्।
विमर्दन्रथशार्दूलान्राजते रणमूर्धनिxxx॥ 7-181-34(53395)
मध्यंगत इवादित्यो यो न शक्यो निरीक्षितुम्।
त्वदीयैः पुरुषव्याघ्र योधमुख्यैर्महात्सभिः॥ 7-181-35(53396)
शरजालसहस्रांशुः शरदीव दिxxxx॥ 7-181-36(53397)
तपान्ते जलदो यद्वच्छरधाराः क्षरन्मुहुः।
दिव्यास्त्रजलदः कर्णः पर्जन्य इव वृष्टिमान्॥ 7-181-37(53398)
त्रिदशैरपि चास्यद्भिः शरवर्षं समन्ततः।
अशक्यस्तदयं जेतुं स्रवद्भिर्मांसशोणितम्॥ 7-181-38(53399)
कवचेन विहीनश्च कुण्डलाभ्यां च पाण्डव।
सोऽद्य मानुषतां प्राप्तो विमुक्तः शक्रदत्तया॥ 7-181-39(53400)
एको हि योगोऽस्य भवेद्वधाय
च्छिद्रे ह्येनं स्वप्रमत्तः प्रमत्तम्।
कृच्छ्रं प्राप्तं रथचक्रे विमग्ने
हन्याः पूर्वं त्वं तु संज्ञां विचार्य॥ 7-181-40(53401)
न ह्युद्यतास्त्रं युधि हन्यादजय्य--
मप्येकवीरो बलभित्सवज्रः॥ 7-181-41(53402)
जरासन्धश्चेदिराजो महात्मा
महाबाहुश्चैकलव्यो निषादः।
एकैकशो निहताः सर्व एते
योगैस्तैस्तैस्त्वद्धितार्थं मयैव॥ 7-181-42(53403)
अथापरे निहता राक्षसेन्द्रा
हिडिम्बकिर्मीरबकप्रधानाः।
अलायुधः परचक्रावमर्दी
घटोत्कचश्चोग्रकर्मा तरस्वी॥ ॥ 7-181-43(53404)

इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि चतुर्दशरात्रियुद्धे एकाशीत्यधिकशततमोऽध्यायः॥ 181 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-181-18 धैर्यस्य वैकृतं इति झ. पाठे अस्मत्पक्षक्षयेण तव हर्षोऽस्मद्धैर्यविनाशक इत्यर्थखः॥ 5-181-31 कुण्डलाभ्यां निमाय विनिमयं कृत्वा॥ 5-181-33 वृषा धर्मप्रधानः॥ 5-181-37 पर्जन्यइव वृष्टिमान्। नेता नेतृभिरस्यद्भिः शरवर्षाणि वर्षताम्। सोऽद्य मानुषतामित्यादि क.ट.ड.पाठः॥ 5-181-181 एकाशीत्यधिकशततमोऽध्यायः॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.